Vishnu Sahasranama Stotram

शुक्लांबरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजं
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥
shuklAmbaradharam viShNum shashivarNam chaturbhujam
prasannavadanam dhyAyet sarvavighnopashAntaye

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं
विश्र्वाधारम् गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ||
shAntAkAram bhujagashayanam padmanAbham sureham
vishwAdhAram gaganasdrusham meghavarNam shubhAngam

लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिभिर्ध्यानगम्यं
वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ||
lakshmIkAntam kamalanayanam yogibhirdhyAnagamyam
vande viShNum bhavabhayaharam sarvalokaikanAtham

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् |
सहारवक्ष:स्थलशोभिकौस्तुभम् नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ||
sashankhachakram sakirITikuNDalam sapItavastram sarasIruhekshaNam
sahAravakshahsthalashobhikaustubham namAmi viShNum shirasA chaturbhujam

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् |
विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ||
yasya smaraNamAtreNa janmasamsArabandhanAt
vimuchyate namastasmai viShNave prabhaviShNave

ॐ नमो विष्णवे प्रभविष्णवे |
om namo viShNave prabhaviShNave

श्री वैशम्पायन उवाच –
shrI vaishampAyana uvAcha -

श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वश: |
युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ||
shrutvA dharmAnasheSheNa pAvanAni cha sarvashah
yudhiShThirah shAntanavam punarevAbhyabhAShata

युधिष्ठिर उवाच –
yudhiShThira uvAcha - 

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् |
स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ||
kimekam daivatam loke kim vApyekam parAyaNam
stuvantah kam kamarchantah prApnuyurmAnavAh shubham

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः |
किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ||
ko dharmah sarvadharmANAm bhavatah paramo matah

kim japanmuchyate janturjanmasamsArabandhanAt


भीष्म उवाच –
bhIShma uvAcha - 

जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमं |
स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ||
jagatprabhum devadevamanantam puruShottamam
stuvannAmasahasreNa puruShah satatotthitah

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् |
ध्यायन् स्तुवन् नमस्यम्श्र्च यजमानस्तमेव च ||
tameva chArchayannityam bhaktyA puruShamavyayam
dhyAyan stuvan namasyamscha yajamAnastameva cha

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्र्वरम् |
लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ||
anAdinidhanam viShNum sarvalokamaheshwaram
lokAdhyaksham stuvannityam sarvaduhkhAtigo bhavet

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् |
लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ||
brahmaNyam sarvadharmagyam lokAnAm kIrtivardhanam
lokanAtham mahadbhUtam sarvabhUtabhavodbhavam

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः |
यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ||
eSha me sarvadharmANAm dharmo’dhikatamo matah
yadbhaktyA puNDarIkAksham stavairarchennarah sadA

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः |
परमं यो महद्ब्रह्म परमं यो परायणम् ||
paramam yo mahattejah paramam yo mahattapah
paramam yo mahadbrahma paramam yo parAyaNam

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् |
दैवतं दैवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ||
pavitrANAm pavitram yo mangalAnAm cha mangalam
daivatam daivatAnAm cha bhUtAnAm yo’vyayah pitA

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे |
यस्मिंश्र्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ||
yatah sarvANi bhUtAni bhavantyAdiyugAgame
yasmimscha pralayam yAnti punareva yugakshaye

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते |
विष्णोर्नामसहस्रं मे श्रुणु पापभयापहम् ||
tasya lokapradhAnasya jagannAthasya bhUpate
viShNor nAmasahasram me shruNu pApabhayApaham

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः |
ॠषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ||
yAni nAmAni gauNAni vikhyAtAni mahAtmanah

Rshibhih parigItAni tAni vakshyAmi bhUtaye


॥ हरि: ॐ ॥
विश्र्वम् विष्णुर्वषट्कारो  भूतभव्यभवत्प्रभुः
vishwam vishNurvashatkAro bhUta-bhavya-bhavat-prabhuh
भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥
bhUtakrid-bhUtabhrid-bhAvo bhUtAtmA bhUtabhAvanah
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः
pUtAtmA paramAtmA cha muktAnAm paramA gatih
अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥
avyayah puruShah sAkshI kshetrajnokshara eva cha
योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्र्वर:
yogo yogavidAm netA pradhAna-puruSheshwarah
नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥
nArasimhavapuh shrImAn keshavah puruShottamah
सर्वः शर्वः शिवः स्थानुर्भूतादिर्निधिरव्ययः 
sarvah sharvah shivah sthAnur-bhUtAdir-nidhir-avyayah
संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्र्वर: ॥
sambhavo bhAvano bhartA prabhavah prabhurIshvarah
स्वयंभु: शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः 
svayambhuh shambhurAdityah pushkarAksho mahAsvanah
अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥
anAdinidhano dhAtA vidhAtA dhAturuttamah
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः 
aprameyo hrushIkeshah padmanAbho-amaraprabhuh
विश्र्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥
vishvakarmA manushtvaShTA sthaviShThah sthaviro dhruvah
अग्राह्यः शाश्र्वत: कृष्णो लोहिताक्ष: प्रतर्दन:
agrAhyah shAshvato kriShNo lohitAkshah pratardanah
प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥
prabhUtastrikakubdhAma pavitram mangalam param
ईशान: प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः 
IshAnah prANadah prANo jyeShThah shreShThah prajApatih
हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥
hiraNyagarbho bhUgarbho mAdhavo madhusUdanah
ईश्र्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः 
Ishvaro vikramI dhanvI medhAvi vikramah kramah
अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥
anuttamo durAdharShah krutajnah krutirAtmavAn
सुरेशः शरणं शर्म विश्र्वरेता: प्रजाभवः 
sureshah sharaNam sharma vishvaretAh prajAbhavah
अहः संवत्सरो व्याल प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥
ahah samvatsaro vyAla pratyayah sarvadarshanah
अजः सर्वेश्र्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः 
ajah sarveshvarah siddhah siddhih sarvAdirachyutah
वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनि:सृतः ॥
vruShAkapirameyAtmA sarva-yoga-vinisrutah
वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसंमितः समः 
vasurvasumanA satyah samAtmA-sammitah samah
अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥
 
amoghah puNDarIkAksho vruShakarmA vruShAkrutih  





रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्र्वयोनि: शुचिश्रवाः 
rudro bahushirA babhrur-vishwayonih shuchishravAh
अमृतः शाश्र्वत स्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥
amrutah shAshvatah sthANurvarAroho mahAtapAh
सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो  जनार्दनः 

sarvagah sarvavidbhAnr-vishvakseno janArdanah
वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ॥

vedo vedavid-avyango vedAngo vedavit kavih
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः 

lokAdhyakshah surAdhyaksho dharmAdhyakshah krutAkrutah
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्र्चतुर्
दंष्ट्रश्र्चतुर्भुजः ॥
chaturAtmA chaturvyUhas-chaturdamShTras-chaturbhujah
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः 

bhrAjiShNurbhojanam bhoktA sahiShNur-jagadAdijah
अनघो विजयो जेता विश्र्वयोनिः पुनर्वसुः ॥

anagho vijayo jetA vishvayoni punarvasuh
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः 

upendro vAmanah prAmshur-amoghah shuchirUrjitah
अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥

ateendrah samgrah sargo dhrutAtmA niyamo yamah
वेद्यो वैद्य: सदायोगी वीरहा माधवो मधुः 

vedyo vaidyah sadAyogI veerahA mAdhavo madhuh
अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥

ateendriyo mahAmAyo mahotsAho mahAbalah 
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः 
mahAbuddhir-mahAveeryo mahAshaktir-mahAdyutih
अनिर्देश्यवपु:श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥

anirdeshyavapuh shrImAn-ameyAtmA mahAdridhruk
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः 

maheShvAso mahIbhartA shrInivAsah satAm gatih
अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥

aniruddhah surAnando govindo govidAm patih
मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः 

mareechirdamano hamsah suparNo bhujagottamah
हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥

hiraNyanAbhah sutapAh padmanAbhah prajApatih
अमृत्युः सर्वदृक् सिंह सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः 

amrutyuh sarvadruk simha sandhAtA sandhimAn sthirah
अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥

ajo durmarShaNah shAstA vishrutAtmA surArihA
गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः 
gururgurutamo dhAma satyah satyaparAkramah
निमिषो
निमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥
nimiShonimiShah sragvee vAchaspatirudAradhIh
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः 

agraNIrgrAmaNIh shrImAn nyAyo netA sameeraNah
सहस्रमूर्धा विश्र्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥

sahasramUrdhA vishvAtmA sahasrAkshah sahasrapAt 


आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः 
Avartano nivrutAtmA samvrutah sampramardanah
अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥

ahah samvartako vahniranilo dharaNeedharah
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्र्व
धृग्विश्र्वभुग्विभुः 
suprasAdah prasannAtmA vishwadhrug-vishwabhug-vibhuh
सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्णारायणो नरः ॥

satkartA satkrutah sAdhur-jannur-nArayaNo narah
असंख्येयो
प्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचि:
asamkhyeyo-apremeyAtmA vishiShTah shishTakruchChuchih
सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिधः सिद्धिसाधनः ॥

siddhArthah siddhasankalpah siddhidhah siddhi-sAdhanah
वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः 

vruShAhI vruShabho viShNur-vruShaparvA vruShodarah
वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागर: ॥

vardhano vardhamAnascha viviktah shruti-sAgarah
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः 

subhujo durdharo vAgmI mahendro vasudo vasuh
नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥

naikarUpo bruhadrUpah shipiviShTah prakAshanah
ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः 

ojas-tejo-dyuti-dharah prakAshAtmA pratApanah
ॠद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥

Riddhah spaShTAksharo mantras-chandrAmshur-bhAskara-dyutih 
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः 
amrutAmshUdbhavo bhAnuh shashabinduh sureshvarah
औषधं जगतः सेतु सत्यधर्मपराक्रमः ॥

aushadham jagatah setu satya-dharma-parAkramah
भूतभव्यभवन्नाथ: पवनः पावनो
नलः
bhUta-bhavya-bhavan-nAthah pavanah pAvanonalah
कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभु:

kAmahA kAmakrutkAntah kAmah kAmapradah prabhuh
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः 

yugAdikrudyugAvarto naikamAyo mahAshanah
अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥

adrushyo vyakta-rUpascha sahasrajid-anantajit
इष्टो
ऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः
iShTo-vishiShTah shiShTeShTah shikhaNDI nahuSho vruShah
क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधर: ॥

krodhahA krodhakrut-kartA vishvabAhurmahIdharah
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः 

achyutah prathitah prANah prANado vAsavAnujah
अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥

apAmnidhiradhiShThAnamapramattah pratiShThitah
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः 

skandah skandadharo dhuryo varado vAyuvAhanah
वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥
 
vAsudevo bruhad-bhAnur-Adidevah purandarah
अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्र्वर:
ashokastAraNastArah shUrah shaurir-janeshwarah
अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥

anukUlah shatAvartah padmee padmanibhekshaNah




पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् 

padmanAbho-aravindAkshah padmagarbha shareerabhrut
महर्द्धिॠॅद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥

mahardhirriddho vruddhAtmA mahAksho garuDadhvajah
अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः 

atulah sharabho bheemah samayajno havirharih
सर्वलक्षण लक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥

sarvalakshaNa-lakshaNyo lakshmIvAn samitinjayah
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सह:

viksharo rohito mArgo heturdAmodarah sahah
महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥
 
mahIdharo mahAbhAgo vegavAnamitAshanah 
उद्भव: क्षोभणो देव: श्रीगर्भः परमेश्र्वरः 
udbhavah kshobhaNo devah shrIgarbhah parameshvarah
करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥

karaNam kAraNam kartA vikartA gahano guhah
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः 

vyavasAyo vyavasthAnah samsthAnah sthAnado dhruvah
परर्द्धि परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥

pararddhi paramaspaShTas-tuShTah puShTah shubhekshaNah
रामो विरामो विराजो मार्गो नेयो नयोऽनयः

rAmo virAmo virajo mArgo neyo nayo-nayah
वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥

veerah shaktimatAm shreShTo dharmo dharma-viduttamah
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणव: पृथुः 

vaikunThah puruShah prANah prANadah praNavah pruthuh
हिरण्यगर्भ: शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ 

hiraNyagarbhah shatrughno vyApto vAyuradhokshajah
ॠतु: सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः 

Rituh sudarshanah kAlah parameShThI parigrahah
उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्र्वदक्षिणः ॥

ugrah samvatsaro daksho vishrAmo vishwadakshiNah
विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम्

vistArah sthAvarasthANuh pramANam beejam-avyayam
अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ||

artho-anartho mahAkosho mahAbhogo mahAdhanah
अनिर्विण्णः स्थाविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः 

anirviNNah sthaviShTho-abhUr-dharmayUpo mahAmakhah
नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥
nakShatranemirnakShatrI kshamah kshAmah samIhanah 
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतु: सत्रं सतां गतिः 
yajna ijyo mahejyascha kratuh satram satAm gatih
सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥

sarvadarshI vimuktAtmA sarvajno jnAnam-uttamam
सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्म: सुघोष: सुखदः सुहृत् 

suvratah sumukhah sookshmah sughoShah sukhadah suhrut
मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥

manoharo jitakrodho veerabAhur-vidAraNah
स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत्

svApanah svavasho vyApI naikAtmA naikakarmakrut
वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्र्वरः  ॥

vatsaro vatsalo vatsee ratnagarbho dhaneshwarah



धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम्
dharmagubdharmakruddharmI sadasat-ksharam-akshram
अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥

avijnAtA sahasrAmshur-vidhAtA krutalakshaNah
गभस्तिनेमिः सत्वस्थः सिंहो भूतमहेश्र्वर:

gabhastinemi satvasthah simho bhUtamaheshvarah
आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥

Adidevo mahAdevo devesho devabhrudguruh
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः 

uttaro gopatir goptA jnAnagamyah purAtanah
शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥

shareera-bhUtabhrid-bhoktA kapeendro bhUridakshiNah
सोमपोऽमृतमः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः 

somapo-amrutamah somah purujit-purusattamah
विनयो जय: सत्यसन्धो दाशार्ह: सात्वतांपतिः ॥

vinayo jayah satyasandho dAshArhah sAtvatAm-patih
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः

jeevo vinayitA sAksI mukundo-amitavikramah
अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ 

ambho-nidhir-anantAtmA mahodadhishayo-antakah
अजो महार्ह: स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः 

ajo mahArhah svAbhAvyo jitAmitrah pramodanah
आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्य
धर्मा त्रिविक्रमः ॥
Anando nandano nandah satyadharmA trivikramah
महर्षी: कपिलाचार्य: कृतज्ञो मेदिनीपतिः 

maharshIh kapilAchAryah krutagyo medinipatih
त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्ग: कृतान्तकृत् ॥

tripadastridashAdhyaksho mahAshrungah krutAnta-krut
महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी 

mahAvarAho govindah suSheNah kanakAngadI
गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्र्चक्रगदाधरः ॥

guhyo gabheero gahano guptaschakra-gadA-dharah
वेधा: स्वाङ्गोऽजित: कृष्णो धृढ: संकर्षनोऽच्युतः 

vedhAh svAngo-ajitah kriShNo dhruDah sankarShano-achyutah
वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥

varuNo vAruNo vrukshah puShkarAksho mahAmanah
भगवान भगहाऽऽनन्दि वनमाली हलायुधः 

bhagavAn bhagahAnandI vanamAlI halAyudhah
आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥

Adityo jyotir-Adityah sahiShNur-gatisattamah
सुधन्वाखण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः 

sudhanvA-khaNDa-parashur-dAruNo draviNa-pradah
दिव:सपृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥

divaspruk sarvadrg-vyAso vAchaspatir-ayonijah
त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् 
trisAmA sAmagah sAma nirvANam bheShajam bhiShak
संन्यासकृच्छम: शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥

sannyAsakrucchamah shAnto niShThA shAntih parAyaNam
शुभाङ्गः शान्तिद: स्रष्टा कुमुदः कुवलेशय:

shubhAngah shAntidah srShTA kumudah kuvaleshayah
गोहितो गोपतिर गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥

gohito gopatir goptA vruShabhAksho vruShapriyah 


अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः 
anivartI nivruttAtmA samksheptA kshemakrucchivah
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥

shrIvatsavakshAh shrIvAsah shrIpatih shrImatAmvarah
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधि: श्रीविभावनः 

shrIdah shrIshah shrInivAsah shrInidhih shrIvibhAvanah
श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः  ॥

shrIdharah shrIkarah shreyah shrImAnlokatrayAshrayah
स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्र्वर:

svakshah svangah shatAnando nandir-jyotir-gaNeshvarah
विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीतिश्छिन्नसंशयः ॥

vijitAtmA-vidheyAtmA satkeertischinnasamshayah
उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्र्वत स्थिरः 

udeerNah sarvatash-chakshur-aneeshah shAshwatahsthirah
भूशयो भूषणो भूतिर्विशोक: शोकनाशनः ॥

bhUshayo bhUShaNo bhUtirvishokah shoka-nAshanah
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः 

archiShmAn-architah kumbho vishuddhAtmA vishodhanah
अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥
 
aniruddah-apratirathah pradyumno-amita-vikramah 
कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्र्वर:
kAlaneminihA veerah shaurIh shUrajaneshwarah
त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरि: ॥

trilokAtmA trilokeshah keshavah keshihA harih
कामदेवः कामपालः कामीः कान्तः कृतागमः 

kAmadevah kAmapAlah kAmIh kAntah krutAgamah
अनिर्देष्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥

anirdeshyavapur-vishNur-veero-ananto dhananjayah
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः 

brahmaNyo brahmakrud brahmA brahma brahma-vivardhanah
ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्राह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥

brahmavid brAhmaNo brahmI brahmajno brAhmaNa-priyah
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः 

mahAkramo mahAkarmA mahAtejA mahoragah
महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥

mahAkratur-mahAyajvA mahAyajno mahAhavih
स्तव्य: स्तवप्रिय: स्तोत्रं स्तुति: स्तोता रणप्रियः 

stavyah stavapriyah stotram stutih stotA raNapriyah
पूर्ण: पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥

poorNah pUrayitA puNyah puNyakeertiranAmayah
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः 

manojavasteerthakaro vasuretA vasupradah
वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥

vasuprado vAsudevo vasurvasumanA havih
सद्गति: सत्कृतिः सत्ता सद्भूति: सत्परायणः 

sadgatih satkrutih sattA sadbhUtih satparAyaNah
शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥

shUraseno yadushreShThah sannivAsah suyAmunah




 

भूतावासो वासुदेव: सर्वासुनिलयोऽनलः 
bhUtAvAso vAsudevah sarvAsunilayo-analah
दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽ
थापराजितः ॥
darpahA darpado drupto durdharah-athAparAjitah
विश्र्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान्

vishvamUrtir-mahAmUrtir-deeptamUrtir-amUrtimAn
अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥

anekamUrtir-avyaktah shatamUrtih shatAnanah
एको नैकः सव: क: किं यत् तत्पदमनुत्तमम्
eko naikah savah kah kim yat tatpadamanuttamam

लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥
lokabandhur-lokanAtho mAdhavo bhaktavatsalah
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी 

suvarNa-varNo hemAngo varAngashchandanAngadI
वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥

veerahA viShamah shUnyo ghrutAsheer-achalash-chalah
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् 

amAnI mAnado mAnyo lokasvAmI trilokadhruk
सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥

sumedhA medhajo dhanyah satyamedhA dharAdharah
तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः 

tejovruSho dyutidharah sarvashastrabhrutAm varah
प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥

pragraho nigraho vyagro naikashrungo gadAgrajah
चतुर्मूर्तिर्श्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्र्चतुर्गति: 

chaturmUrtir-shchaturbAhur-shchaturvyUha-shchaturgatih
चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकापात् ॥
 
chaturAtmA chaturbhAvash-chaturvedavid-ekapAt 
समावर्तोनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः  
samAvarto-anivruttAtmA durjayo duratikramah
दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥

durlabho durgamo durgo durAvAso durArihA
शुभाङ्गो लोकसारङ्ग: सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः 

shubhAngo lokasArangah sutantustantuvardhanah
इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥

indrakarmA mahAkarmA krutakarmA krutAgamah
उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः 

udbhavah sundarah sundo ratnanAbhah sulochanah
अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥

arko vAjasanah shrungI jayantah sarvavijjayI
सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्य: सर्ववागीश्र्वरेश्र्वर:

suvarNabindurakshobhyah sarvavAgeeshwareshwarah
महाह्रदो महागर्तो महाभूतो  महानिधिः ॥

mahAhrado mahAgarto mahAbhUto mahAnidhih
कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः

kumudah kundarah kundah parjanyah pAvano-anilah
अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ 

amrutAmsho-amrutavapuh sarvgyah sarvatomukhah
सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः 

sulabhah suvratah siddhah shatrujicchatrutApanah
न्यग्रोधोऽदुम्बरो
श्र्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदन: ॥
nyagrodho-adumbaro-ashvatthash-chANoorAndhraniShUdanah



सहस्राचि: सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः 

sahasrAchih saptajihvah saptaidhAh saptavAhanah
अमूर्तिरनघो
चिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ 
amUrtiranagho-achintyo bhayakrud-bhayanAshanah 
अणुर्बृहत्कृश: स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान्
aNurbruhatkrushah sthoolo guNabhrun-nirguNo mahAn
अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥

adhrutah svadhrutah svAsyah prAgvamsho vamshavardhanah
भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः 

bhArabhrut kathito yogI yogIshah sarvakAmadah
आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥

Ashramah shramaNah kshAmah suparNo vAyuvAhanah
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः

dhanurdharo dhanurvedo danDo damayitA damah
अपराजितः सर्वसहो नियन्ता
नियमोऽयमः ॥
aparAjitah sarvasaho niyantA-niyamo-yamah
सत्त्ववान् सात्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः 

sattvavAn sAtvikah satyah satyadharmaparAyaNah
अभिप्राय प्रियाहो
र्ह: प्रियकृत प्रीतिवर्धनः ॥
abhiprAya priyAh-Arhah priyakrut preetivardhanah
विहायसगतिर्ज्योति: सुरुचिर्हुतभुग्विभुः 

vihAyasagatirjyotih suruchirhutabhugvibhuh
रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥

ravirvirochanah sooryah savitA ravilochanah
अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोग्रजः 

ananto hutabhugbhoktA sukhado naikajograjah
अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥

anirviNNah sadAmarShI lokAdhiShThAnamadbhutah
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः 

sanAtsanAtanatamah kapilah kapiravyayah
स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥

svastidah svastikrutsvasti svastibhuksvastidakshiNah
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः 

araudrah kuNDalee chakrI vikramyUrjitashAsanah
शब्दातिगः शब्दसः शिशिरः शर्वरीकरः ॥

shabdAtigah shabdasah shishirah sharvarIkarah
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः 

akrUrah peshalo daksho dakshiNah kshamiNAmvarah
विद्वत्तमो वीतभयः
पुण्यश्रवणकीर्तनः
vidvattamo vItabhayah puNyashravaNakeertanah
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुः स्वप्ननाशनः 

uttAraNo duShkrutihA puNyo duhsvapna-nAshanah
वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥

veerahA rakshaNah santo jIvanah paryavasthitah
अनन्तरूपो
नान्तश्रीर्जितमन्युर्भयापाह:
anatarUpo-anantashrIr-jitamanyurbhayApahah
चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥

chaturashro gabIrAtmA vidisho vyAdisho dishah
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः 

anAdirbhUrbhuvo lakshmIh suvIro ruchirAngadah
जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥

janano janajanmAdirbheemo bheemaparAkramah
आधारनिलयो
ऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः 
AdhAranilaya-adhAtA puShpahAsah prajAgarah
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥
 
Urdhvagah satpathAchArah prANadah praNavah paNah
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राभृत्प्राणजीवनः 
pramANam prANanilayah prANabhrutprANajeevanah
तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥

tattvam tattvavid-ekAtmA janma-mrutyu-jara-atigah
भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः 

bhUr-bhuvah-svas-tarus-tArah savitA prapitAmahah
यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥

yajno yajnapatiryajvA yajnAngo yajnavAhanah
यज्ञभृद्
यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः 
yajnabhrud yajnakrud yajnI yajnabhug yajnasAdhanah
यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥

yajnAntakrud yajnaguhyam-annam-annAda eva cha
आत्मयोनीः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः 

AtmayonI: svayamjAto vaikhAnah sAmagAyanah
देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥

devakInandanah sraShTA kshitIshah pApanAshanah
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः 

shankhabhrunnandakI chakree shArngadhanvA gadAdharah
रथान्गपाणिरक्षोभ्य: सर्वप्रहर्णायुधः  ॥

rathAngapANir-akshobhyah sarvapraharNAyudhah
सर्वप्रहर्णायुध ॐ नाम इति 

sarvapraharNAyudha OM nama iti

 
वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्की चक्री च नन्दकी 
vanamAlee gadI shArngI shankI chakrI cha nandakI
श्रीमान् नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥

shrImAn nArayaNo viShNurvAsudevo-abhirakshatu
श्री वासुदेवो
भिरक्षतु ॐ नम इति  
shrI vAsudevo-abhirakshatu OM nama iti

ईश्वर उवाच ----
Ishvara uvAcha---
श्री राम राम रामेति रमे रामे मनोरमे

shrI rAma rAma rAmeti rame rAme manorame
सहस्रनाम तत्तुल्यं राम नाम वरानने ॥

sahasranAma tattulyam rAma nAma varAnane
श्रीरामनाम वरानन ॐ नम इति 

shrI rAma nAma varAnana OM nama iti
 



श्रीभगवान् उवाच ---
shrI bhagavAn uvAcha---
अनन्याश्र्चिन्तयन्तो मां ये जना: पर्युपासते

ananyAschintayanto mAm ye janAh paryupAsate
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥

teShAm nityAbhiyuktAnAm yogakshemam vahAmyaham
 
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृतां

paritrANAya sAdhUnAm vinAshAya cha duShkrutAm
धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे ॥

dharmasamsthApanArthAya sambhavAmi yuge yuge

कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतिस्वभावात्

kAyena vAchA manasendriyairvA buddhyAtmanA vA prakrutisvabhAvAt
करोमि यद्य
त् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥
karomi yadyat sakalam parasmai nArAyaNAyeti samarpayAmi

॥ॐ तत्
सत् 
OM TAT SAT 



Bhagavad Gita

Bhagavad Gita