Sri Dakshinamurti Stotram

Sri Dakshinamurti Stotram

By Sri Adi Shankaracharya

Tamil Version

Dhyanam

चित्रं वटतरोर्मूले वृद्धाः शिष्या गुरुर्युवा |

गुरोस्तु मौनं व्याख्यानं शिष्यास्तुच्छिन्नसंशयाः ||

citraṁ vaṭataror mūle vṛddhāḥ śiṣyā gurur yuvā

gurostu maunaṁ vyākhyānaṁ śiṣyās tu chinna‑saṁśayāḥ 

Stotram

विश्वं दर्पण-दृश्यमान-नगरी तुल्यं निजान्तर्गतं 

पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यथा निद्रया |

यस्साक्षात्कुरुते प्रबोधसमये स्वात्मानामेवाद्वयं 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये ||

viśvaṁ darpaṇa–dṛśyamāna–nagarī–tulyaṁ nijāntargataṁ
paśyann ātmani māyayā bahir ivodbhūtaṁ yathā nidrayā |
yas sākṣāt kurute prabodha‑samaye svātmānam eva advayaṁ
tasmai śrī‑guru‑mūrtaye nama idaṁ śrī‑dakṣiṇāmūrtaye || (1)

बीजस्यान्तरि-वाङ्कुरो जगदिदं प्राङ्निर्विकल्पं पुनः 

मायाकल्पित-देशकालकलना-वैचित्र्यचित्रीकृतम् |

मायावीव विजृम्भयत्यपि महायोगीव यः स्वेच्छया 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये ||

bījyasyāntari-vāṅkuro jagad idaṁ prāṅ-nirvikalpaṁ punaḥ
māyā-kalpitadeśa-kāla-kalanā-vaicitrya-citrī-kṛtam |
māyāvīva vijṛmbhayaty api mahāyogīva yaḥ svecchayā
tasmai śrī-gurumūrtaye nama idaṁ śrī-dakṣiṇāmūrtaye || (2)

यस्यैव स्फुरणं सदात्मकमसत्कल्पार्थकं भासते 

साक्षात्तत्त्वमसीति वेदवचसा यो बोधयत्याश्रितान् |

यत्साक्षात्करणाद्भवेन्न पुनरावृत्तिर्भवाम्भोनिधौ 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये ||

yasyai va sphuraṇaṁ sadātmakam asat-kalpārthakaṁ bhāsate

sākṣāt tattvam asīti veda-vacasā yo bodhayaty āśritān |

yat sākṣātkaraṇād bhaven na punar āvṛttir bhavāmbhonidhau

tasmai śrī-gurumūrtaye nama idaṁ śrī-dakṣiṇāmūrtaye || (3)

नानाच्छिद्र-घटोदर-स्थित-महादीप-प्रभाभास्वरं 

ज्ञानं यस्य तु चक्षुरादीकरणद्वारा बहिः स्पन्दते |

जानामीती तमेव भान्तमनुभात्येतत्समस्तं जगत् 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये ||

nānācchidra–ghaṭodara–sthita–mahā–dīpa–prabhā–bhāsvaraṁ  
jñānaṁ yasya tu cakṣur–ādikaraṇa–dvārā bahiḥ spandate |  
jānāmīti tam eva bhāntam anubhāty etat samastaṁ jagat  
tasmai śrī–guru–mūrtaye nama idaṁ śrī–dakṣiṇāmūrtaye || (4)

देहं प्राणमपीन्द्रियाण्यपि चलां बुद्धिं च शून्यं विदुः 

स्त्री-बालन्ध-जडोपमास्त्वहमिति भान्ता भृशं वादिनः |

मायाशक्ति-विलासकल्पित-महाव्यामोह-संहारिणे 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये ||

dehaṁ prāṇam apīndriyāṇy api calāṁ buddhiṁ ca śūnyaṁ viduḥ  
strī–bālandha–jaḍopamās tv aham iti bhāntā bhṛśaṁ vādinaḥ |  
māyā–śakti–vilāsa–kalpita–mahā–vyāmoha–saṁhāriṇe  
tasmai śrī–guru–mūrtaye nama idaṁ śrī–dakṣiṇāmūrtaye || (5)

राहुग्रस्त-दिवाकरेन्दु-सदृशो  माया समाच्छादनात् 

सन्मात्रः करणोप-संहरणतो  योऽभूत्सुषुप्तः पुमान् |

प्रागस्वाप्समिति प्रबोधसमये यः प्रत्यभिज्ञायते 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये || 

rāhugrasta-divākarendu-sadṛśo māyā-samācchādanāt  
sanmātraḥ karaṇopa-saṃharaṇato yo’bhūt suṣuptaḥ pumān |  
prāg asvāpsam iti prabodha-samaye yaḥ pratyabhijñāyate  
tasmai śrī-gurumūrtaye nama idaṃ śrī-dakṣiṇāmūrtaye || (6)

बाल्यादिष्वपि जाग्रदादिषु तथा सर्वास्ववस्थास्वपि 

व्यावृत्ता-स्वनु-वर्तमान-महमित्यन्तः स्फुरन्तं सदा |

स्वात्मानं प्रकटीकरोति भजतां यो मुद्रया भद्रया 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये || 

bālyādiṣv api jāgradādiṣu tathā sarvāsv avasthāsv api  

vyāvṛttāsvanu-vartamāna-mahāmity antaḥ sphurantaṃ sadā |  

svātmānaṃ prakaṭīkaroti bhajatāṃ yo mudrayā bhadrayā  

tasmai śrī-gurumūrtaye nama idaṃ śrī-dakṣiṇāmūrtaye || (7)

विश्वं पश्यति कार्यकारणतया स्वस्वामिसम्बन्धतः 

शिष्याचार्यतया तथैव पितृ-पुत्राद्यात्मना भेदतः |

स्वप्ने जाग्रति वा य एष पुरुषो माया-परिभ्रामितः 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये || 

viśvaṃ paśyati kārya-kāraṇatayā sva-svāmi-sambandhataḥ  
śiṣyācāryatayā tathaiva pitṛ-putrādyātmanā bhedataḥ |  
svapne jāgrati vā ya eṣa puruṣo māyā-paribhrāmitaḥ  
tasmai śrī-gurumūrtaye nama idaṃ śrī-dakṣiṇāmūrtaye || (8)

भूरम्भांस्यनलोऽनिलोम्बर-महर्नाथो हिमांशु: पुमान् 

इत्याभाति चराचरात्मकमिदं यस्यैव मूर्त्यष्टकम् |

नान्यत्किञ्चन विद्यते विमृशतां यस्मात्परस्माद्विभोः 

तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिनामूर्तये || 

bhūrambhāṃsyanalo’nilombara-mahar-nātho himāṃśuḥ pumān  
ity ābhāti carācarātmakam idaṃ yasyaiva mūrtyaṣṭakam |  
nānyat kiñcana vidyate vimṛśatāṃ yasmāt parasmād vibhoḥ  
tasmai śrī gurumūrtaye nama idaṃ śrī dakṣiṇāmūrtaye || 9 ||

सर्वात्मत्वमिति स्फुटीकृतमिदं यस्मादमुष्मिंस्तवे 

तेनास्य श्रवणात्तदर्थमननात् ध्यानाच्च सङ्कीर्तनात् |

सर्वात्मत्व-महाविभूति-सहितं स्यादीश्वरत्वं स्वतः 

सिद्ध्येतत्पुनरष्टधा परिणतं चैश्वर्यमव्याहतम् ||

sarvātmatvam iti sphuṭīkritam idaṃ yasmādamuṣmiṃstave  
tenāsya śravaṇāt tad-artham ananāt dhyānāc ca saṅkīrtanāt |  
sarvātmatva-mahā-vibhūti-sahitaṃ syād īśvaratvaṃ svataḥ  
siddhyet tat punar aṣṭadhā pariṇataṃ caiśvaryam avyāhatam ||  

|| इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं दक्षिनामूर्तिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ||

|| iti śrīmacchaṅkarācārya-viracitaṃ dakṣiṇāmūrtistotraṃ sampūrṇam ||